Cera tłusta: jak ją rozpoznać i pielęgnować

Na tłustą skórę skarży się wiele osób, także takich, które nie mają trądziku. Sebum ma też dobre strony, więc pielęgnacja powinna zachować równowagę: usuwać jego nadmiar i zostawiać skórze nawilżenie.

Czym jest cera tłusta

Sebum, czyli łój, powstaje w gruczołach łojowych. To gęsta mieszanina lipidów. Są w niej skwalen, estry woskowe i trójglicerydy, a także wolne kwasy tłuszczowe, estry cholesterolu i wolne sterole. Najwięcej gruczołów łojowych jest na twarzy, za uszami, w górnej części klatki piersiowej i na plecach. Nadmiar sebum dermatolodzy nazywają łojotokiem, a tłusta cera to w ich języku skóra łojotokowa.

Ilość sebum da się zmierzyć. Skóra dorosłej osoby wytwarza średnio 1 mg sebum na 10 cm² w ciągu trzech godzin. Gdy jest go mniej niż 0,5 mg, skóra bywa sucha. Powyżej 1,5 mg mówi się o łojotoku, czyli o cerze tłustej. W domu typ cery ocenisz po tym, jak skóra wygląda w ciągu dnia.

Jak rozpoznać cerę tłustą

Najłatwiej ocenić skórę kilka godzin po umyciu twarzy. Cerę tłustą poznasz po tym, że:

• twarz się błyszczy, najmocniej na czole, nosie i brodzie;
• pory są wyraźnie widoczne, zwłaszcza na nosie i policzkach;
• makijaż szybko traci matowe wykończenie.

Pory i sebum idą w parze: im więcej sebum wytwarza skóra, tym większe są na niej pory. Czym są zaskórniki i jak pielęgnować skórę, na której się pojawiają, piszemy w osobnym poradniku.

Czoło, nos i broda tworzą tak zwaną strefę T. Tłuste czoło i tłusty nos zdarzają się więc zarówno przy cerze tłustej, jak i przy mieszanej. Różnicę widać na policzkach. Przy cerze mieszanej są normalne albo suche, a przy tłustej też się błyszczą.

Typ cery	Ile sebum (na 10 cm² w ciągu 3 godzin)	Kilka godzin po myciu	Jaki krem
Tłusta	powyżej 1,5 mg	błyszczą się czoło, nos, broda i policzki, pory są dobrze widoczne	lekki żel lub emulsja „oil free”
Mieszana	więcej w strefie T, mniej na policzkach	błyszczy się strefa T, policzki są normalne albo suche	lekki krem, na policzki bogatszy
Sucha	poniżej 0,5 mg	skóra się nie błyszczy	bogatszy krem

Średnia u dorosłych to około 1 mg. Cerę mieszaną pielęgnuje się podobnie jak tłustą, a na policzki zwykle potrzebny jest bogatszy krem.

Skąd się bierze nadmiar sebum

O tym, ile sebum wytwarza skóra, decydują głównie hormony i wiek. Dużą rolę odgrywają androgeny, zwłaszcza dihydrotestosteron. Gruczoły łojowe pracują mocno tuż po urodzeniu, potem zwalniają, a w okresie dojrzewania produkcja sebum gwałtownie rośnie. Mężczyźni wytwarzają go zwykle więcej niż kobiety, bo mają więcej testosteronu. U kobiet sebum przybywa w okresie owulacji.

Liczy się też otoczenie. Skóra wytwarza więcej sebum wiosną i latem oraz w wilgotnym klimacie. Wtedy nadmiar sebum zbierzesz w ciągu dnia bibułką matującą, a resztę zmyje wieczorem łagodny żel.

Cera tłusta z wiekiem

Produkcja sebum spada dopiero po menopauzie u kobiet, a u mężczyzn mniej więcej między 50. a 70. rokiem życia. Cera tłusta zostaje więc z tobą na długo.

Ma to dobrą stronę. Sebum chroni skórę, a osoby z cerą tłustą mają zwykle grubszą skórę i mniej zmarszczek. Krem do cery tłustej dojrzałej wybierasz według tych samych zasad co w młodszym wieku: lekka formuła oznaczona „oil free”, a na dzień filtr o SPF 30 lub wyższym. Jeśli z czasem twarz przestanie się błyszczeć w ciągu dnia, oceń typ cery od nowa, według tabeli wyżej.

Pielęgnacja cery tłustej krok po kroku

Pielęgnacja na co dzień jest krótka: rano i wieczorem łagodne mycie, tonik, serum i lekki krem, a rano na koniec filtr. Amerykańska Akademia Dermatologii (AAD) radzi myć twarz do dwóch razy dziennie i po spoceniu się.

Rano

1. Mycie. Twarz zmocz letnią wodą, a żel rozprowadź samymi opuszkami. Myjka, gąbka czy cokolwiek innego niż palce może podrażniać skórę. Wybierz łagodny żel, na przykład żel do mycia twarzy z hydrolizowanym owsem. Ma dwa łagodne składniki myjące, które zmywają z twarzy sebum, kurz i resztki makijażu, a gliceryna w jego składzie wiąże wodę. Pianę spłucz letnią wodą, a skórę osusz miękkim ręcznikiem, delikatnie go przykładając.
2. Tonik bez kwasów. Nasącz płatek tonikiem i przeciągnij nim po twarzy, bez spłukiwania. Rano pasuje Tonik do twarzy łagodzący na bazie aloesu, z hibiskusem: gliceryna i pantenol nawilżają skórę, a alantoina ją koi.
3. Serum. Odrobinę serum wklep w skórę, póki jest jeszcze lekko wilgotna po toniku. Multifunkcyjne serum do twarzy jest lżejsze od kremu, a zawarte w nim hialuronian sodu oraz gliceryna wiążą wodę w naskórku.
4. Lekki krem nawilżający. Cera tłusta też potrzebuje nawilżenia. Wybieraj lekkie konsystencje: żele, emulsje, fluidy.
5. Krem z filtrem. Na koniec nałóż filtr o SPF 30 lub wyższym. Możesz też sięgnąć po krem nawilżający, który ma już taki filtr. Jaki wybrać, piszemy niżej.

Wieczorem

1. Demakijaż. Najpierw usuń z twarzy makijaż i krem z filtrem. Sprawdzi się Płyn micelarny do demakijażu twarzy na bazie wody miętowej, z aloesem: nanosisz go na płatek i nie spłukujesz. Cały demakijaż, także oczu, rozpisaliśmy w poradniku o dwuetapowym oczyszczaniu twarzy i demakijażu.
2. Mycie. Domyj twarz tym samym żelem co rano.
3. Tonik. Dwa, trzy razy w tygodniu sięgnij po Tonik do twarzy oczyszczający z kwasami 5%, w którym są dwa kwasy AHA: mlekowy i glikolowy. Okolice oczu omijaj. Kwasy złuszczają zrogowaciały naskórek, więc skóra jest gładsza. W pozostałe wieczory przetrzyj twarz tonikiem łagodzącym.
4. Serum i krem. Zakończ tym samym serum i lekkim kremem co rano.

Po treningu albo po kilku godzinach pod czapką lub kaskiem od razu umyj twarz. Pot podrażnia skórę, zwłaszcza pod nakryciem głowy.

Raz na kilka dni: maska z glinką

Gdy samo mycie to za mało, raz na kilka dni zrób maskę z glinką. Nadaje się do tego Maska do twarzy głęboko oczyszczająca, w której są biała glinka i woda miętowa. Glinka pochłania nadmiar sebum i zanieczyszczenia z powierzchni skóry. Maskę rozprowadź na umytej skórze twarzy i szyi z dala od oczu, odczekaj 10-15 minut i zmyj ciepłą wodą, nie pocierając skóry. Potem sięgnij po tonik, a na koniec po krem.

Kolejność kroków przy każdym typie cery rozpisuje poradnik Pielęgnacja twarzy krok po kroku, a kosmetyki do tych kroków są w sklepie, w dziale Twarz.

Jaki tonik, serum i krem do cery tłustej

Tonik do cery tłustej

Toniki do cery tłustej dzielą się na dwie grupy. Te z kwasami AHA złuszczają zrogowaciały naskórek. Jak mocno, zależy od rodzaju kwasu, jego stężenia, pH i reszty składu. Po taki tonik sięgasz wieczorami, kilka razy w tygodniu. Tonik bez kwasów, na przykład aloesowy, nawilża skórę i nadaje się do codziennego użytku, po każdym myciu. Oba możesz mieć w łazience: kwasy na kilka wieczorów w tygodniu, tonik nawilżający na pozostałe dni. Czym tonik różni się od płynu micelarnego i od hydrolatu, wyjaśniamy w poradniku Tonik do twarzy.

Serum do cery tłustej

Przy cerze tłustej wybieraj lekkie serum na bazie wody, z humektantami, czyli składnikami, które wiążą wodę. Należą do nich hialuronian sodu i gliceryna. Kolejność jest stała: tonik, serum, a po wchłonięciu serum krem. Kiedy serum się przydaje i jak łączyć je z kremem, opisujemy w poradniku Serum do twarzy.

Krem na dzień i na noc

Krem do cery tłustej ma przede wszystkim nawilżać. AAD radzi szukać na opakowaniu oznaczeń „oil free” i „niekomedogenny”. Liczy się też konsystencja. Wybieraj żele i lekkie emulsje. Na noc wystarczy ten sam lekki krem.

Krem z filtrem do cery tłustej

Filtr nakładasz każdego ranka jako ostatni krok. AAD poleca przy cerze tłustej kremy z filtrami mineralnymi, tlenkiem cynku i dwutlenkiem tytanu, bez substancji zapachowych i olejów, o szerokim spektrum ochrony i SPF 30 lub wyższym. Dodatkowo szukaj cienia i noś odzież chroniącą przed słońcem, na przykład kapelusz z szerokim rondem. W składzie znajdziesz te filtry jako Zinc Oxide i Titanium Dioxide.

Peeling cery tłustej: kwasy i słońce

Szorowanie podrażnia skórę, dlatego AAD odradza pocieranie twarzy przy cerze tłustej, także przy zmywaniu makijażu. Zrogowaciały naskórek złuszczysz kwasami AHA w toniku, który nakładasz płatkiem. Jeśli skóra po kwasach piecze albo się łuszczy, używaj ich rzadziej albo odstaw.

Najczęściej spotkasz w kosmetykach kwas glikolowy i mlekowy. Po kwasach AHA skóra mocniej reaguje na promieniowanie UV, a ta wrażliwość mija w ciągu około tygodnia od odstawienia. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) radzi chronić skórę przed słońcem przez cały czas stosowania kwasów i jeszcze tydzień po nich.

Naukowcy z amerykańskiego Cosmetic Ingredient Review (CIR) uznali kosmetyki z kwasem glikolowym i mlekowym za bezpieczne, jeśli spełniają trzy warunki. Stężenie kwasu nie przekracza 10%, pH gotowego kosmetyku wynosi co najmniej 3,5, a formuła chroni skórę przed słońcem albo opakowanie każe codziennie chronić skórę przed słońcem. Jeśli używasz toniku z kwasami, rano zawsze nakładaj krem z filtrem.

Czego unikać przy cerze tłustej

• Mocnych środków myjących. Wiele osób z cerą tłustą sięga po najsilniejszy żel, żeby „wysuszyć” skórę. Według AAD taki żel podrażnia skórę i może nasilić wydzielanie sebum.
• Kosmetyków myjących na bazie olejów lub alkoholu. AAD odradza je przy cerze tłustej. Jeśli skóra po jakimkolwiek kosmetyku piecze, łuszczy się albo jest napięta, używaj go rzadziej albo odstaw.
• Szorowania. Myj twarz opuszkami palców, bez myjki i gąbki.
• Zbyt częstego mycia. Wystarczy rano, wieczorem i po spoceniu się.
• Spania w makijażu. Makijaż zmywaj każdego wieczoru.
• Dotykania twarzy i wyciskania. Dotykaj twarzy tylko przy myciu i nakładaniu kremu, filtra czy makijażu, zawsze czystymi rękami. Wyciśnięte wypryski znikają wolniej i częściej zostawiają blizny i ciemne plamy.
• Włosów opadających na twarz. Jeśli masz tłuste włosy, myj je częściej niż dotąd i odgarniaj z twarzy.

W ciągu dnia możesz zmatowić skórę bibułką matującą. Przyłóż ją do skóry na kilka sekund i zdejmij. Gdy pocierasz bibułką, rozprowadzasz sebum po twarzy. Jeśli się malujesz, kosmetyki oznaczone jako matujące zmniejszają błyszczenie się skóry.

Jak to sprawdzić w składzie

Kosmetyki do cery tłustej rozpoznasz po oznaczeniach na opakowaniu i po nazwach w składzie, czyli w INCI.

Na opakowaniu lub w opisie	W składzie (INCI)	Co znaczy
„oil free”	to hasło, w składzie go nie ma	formuła bez olejów; AAD radzi szukać tego oznaczenia przy cerze tłustej
„niekomedogenny” (non-comedogenic)	to hasło, w składzie go nie ma	producent deklaruje, że kosmetyk nie zatyka porów; dotyczy kosmetyków myjących, kremów i makijażu
kwas glikolowy, kwas mlekowy (AHA)	Glycolic Acid, Lactic Acid	złuszczają zrogowaciały naskórek, więc w ciągu dnia potrzebny jest filtr; mlekowy to przy tym humektant
kwas salicylowy (BHA)	Salicylic Acid	AAD wymienia go wśród składników do cery tłustej
niacynamid	Niacinamide	w badaniu opisanym w przeglądzie z 2017 roku stosowano go w stężeniu 2%
hialuronian sodu	Sodium Hyaluronate	humektant, wiąże wodę
biała glinka	Kaolin	wchłania nadmiar sebum
tlenek cynku, dwutlenek tytanu	Zinc Oxide, Titanium Dioxide	filtry UV, które AAD poleca przy cerze tłustej

Składniki podaje się od tego, którego jest najwięcej. Te, których jest mniej niż 1%, mogą stać w dowolnej kolejności. Sama pozycja nie mówi jednak, ile procent składnika jest w kosmetyku. Więcej o etykietach przeczytasz w poradniku Jak czytać skład kosmetyku.

Kiedy do lekarza

Cera tłusta to typ skóry. Trądzik to choroba skóry, którą zajmuje się dermatolog, i często pojawia się właśnie na cerze tłustej.

Jeśli mimo kilku tygodni łagodnej pielęgnacji wypryski wciąż się pojawiają, jest ich dużo, są głębokie albo bolą, idź do lekarza. Idź też wtedy, gdy zostają po nich blizny lub przebarwienia albo stan skóry psuje ci samopoczucie.

Z lekarzem skonsultuj się też, gdy na tłustych miejscach pojawi się łuszcząca się wysypka: na skórze głowy, przy nosie, na brwiach, uszach albo w okolicy brody. Tak może wyglądać łojotokowe zapalenie skóry. Bywa podobne do innych chorób skóry, dlatego rozpoznanie zostaw dermatologowi.

Na co dzień pielęgnacja ma być prosta: łagodne mycie, lekki krem, filtr.