Cera wrażliwa: jak ją rozpoznać i pielęgnować

Sprawdź, jaką masz cerę, w teście na typ cery. Pokaże osobno, ile sebum wytwarza twoja skóra i jak łatwo się podrażnia, a na końcu ułoży rutynę rano i wieczorem.

Cera wrażliwa: objawy

Eksperci z międzynarodowej grupy badającej świąd i skórę wrażliwą uzgodnili definicję. Cera wrażliwa to zespół nieprzyjemnych odczuć: szczypania, pieczenia, bólu, swędzenia i mrowienia. Pojawiają się po bodźcach, które normalnie ich nie wywołują, i nie tłumaczy ich żadna choroba skóry. Skóra może wyglądać zwyczajnie albo być zaczerwieniona. Najczęściej dotyczy to twarzy.

Jak to wygląda w praktyce? Nowy krem piecze już po kilku minutach. Twarz robi się czerwona na wietrze, w cieple albo po gorącej wodzie. Po jednym kosmetyku skóra swędzi, choć po innym nic się nie dzieje.

To częste doświadczenie. W przeglądzie 26 badań, z udziałem 51 783 osób, 40% badanych określiło swoją skórę jako bardzo lub umiarkowanie wrażliwą, a w przypadku skóry twarzy 34%. Autorzy zaznaczają, że w badaniach ankietowych odsetek może być zawyżony, bo opiera się na tym, jak badani sami oceniają swoją skórę.

Cera wrażliwa a typ cery

Cleveland Clinic, opierając się na Amerykańskiej Akademii Dermatologii (AAD), wymienia pięć typów cery: suchą, tłustą, normalną, mieszaną i wrażliwą. W tym poradniku, jak i w naszym teście, patrzymy na to inaczej. Poziom sebum to jedna cecha: cera sucha, normalna, tłusta albo mieszana. Skłonność do podrażnień to druga. Obie są od siebie niezależne.

Podobny pomysł ma dermatolożka Leslie Baumann, która opisuje skórę na kilku niezależnych osiach, między innymi sucha lub tłusta oraz wrażliwa lub odporna. Nasz test upraszcza to do dwóch osi. Dlatego możesz mieć cerę suchą i wrażliwą, tłustą i wrażliwą albo normalną i wrażliwą. Jak działa cera sucha, normalna, cera tłusta i cera mieszana, pisaliśmy w osobnych poradnikach.

Pielęgnację wybierasz według obu cech. Poziom sebum podpowiada, jak bogaty ma być krem. Skłonność do podrażnień podpowiada, ile kosmetyków i jakich składników lepiej unikać.

Skąd się bierze cera wrażliwa

Według przeglądu tej samej grupy ekspertów cera wrażliwa wiąże się ze zmianami w układzie nerwowym skóry. Eksperci nie zaliczają jej do zaburzeń immunologicznych, więc alergią w sensie medycznym nie jest. Często towarzyszą jej zaburzenia bariery skóry, ale związek między nimi nie jest prosty. U części osób znaczenie mogą mieć stres i negatywne oczekiwania. Autorzy podkreślają, że osoby z cerą wrażliwą potrzebują indywidualnego podejścia. Bariera skóry jest tematem poradnika o zaburzonej barierze hydrolipidowej.

Jednej listy „zakazanych składników” dla wszystkich więc nie ma. Zalecenie jest ogólne: unikaj tego, co u ciebie wywołuje reakcję, i wybieraj kosmetyki, które skóra dobrze znosi.

Pielęgnacja cery wrażliwej

Pielęgnacja cery wrażliwej jest krótka i opiera się na trzech zasadach.

1. Mycie bez pocierania. AAD radzi zwilżyć twarz letnią wodą i nakładać środek myjący samymi opuszkami palców. Myjka czy gąbka mogą podrażniać skórę. Płucz letnią wodą i osuszaj miękkim ręcznikiem. Myj się raz rano i raz wieczorem oraz po mocnym spoceniu.
2. Mało kosmetyków naraz. AAD zwraca uwagę, że zbyt wiele produktów może podrażniać skórę. Kolejność jest stała: mycie, krem nawilżający i krem z filtrem, na końcu makijaż.
3. Ostrożnie z kwasami i złuszczaniem. AAD pisze, że przy skórze suchej, wrażliwej lub trądzikowej mechaniczne złuszczanie bywa zbyt drażniące. Zbyt częste złuszczanie może też zostawić skórę czerwoną i podrażnioną. Przy skłonności do podrażnień złuszczaj rzadko albo wcale, a po pierwszym użyciu kwasu obserwuj skórę.

Rutyna dla cery normalnej i wrażliwej

Taką rutynę nasz test proponuje przy cerze normalnej ze skłonnością do podrażnień. Nie ma w niej toniku z kwasami ani serum, a w składzie tych produktów nie ma pozycji Parfum ani olejków eterycznych.

Wieczorem: demakijaż. Zmyj makijaż i krem z filtrem płynem micelarnym do demakijażu twarzy na płatku, bez spłukiwania. Emulgator z gliceryny i kwasu kaprynowego wiąże makijaż i tłuste zanieczyszczenia, a aloes pielęgnuje skórę. Płyn ma lekki miętowy zapach od wody miętowej, więc jeśli zapach ci przeszkadza, zacznij od próby na małym fragmencie skóry. Więcej o demakijażu piszemy w poradniku o dwuetapowym oczyszczaniu twarzy.

Rano i wieczorem: mycie. Do mycia służy żel do mycia twarzy z hydrolizowanym owsem. Dwa łagodne składniki myjące zmywają sebum, kurz i resztki makijażu, gliceryna wiąże wodę, a hydrolizowany owies pielęgnuje skórę podczas mycia. W składzie nie ma kompozycji zapachowej.

Tonik. Nasącz płatek tonikiem do twarzy łagodzącym i przetrzyj nim twarz, bez spłukiwania. Ma bazę z aloesu, a gliceryna wiąże wodę, pantenol pomaga utrzymać skórę nawilżoną, alantoina ją koi. Tonik nakładasz rano i wieczorem. Czym tonik różni się od płynu micelarnego i hydrolatu, wyjaśnia poradnik o toniku.

Krem. Krem do twarzy regenerująco nawilżający ma pantenol, który pomaga utrzymać skórę nawilżoną i miękką, oraz hialuronian sodu i glicerynę wiążące wodę. Masło shea, masło kakaowe i oleje zmiękczają skórę. Powstał na skórę, która po myciu jest ściągnięta. Nałóż go rano przed kremem na dzień i wieczorem jako ostatni krok.

Rano: krem na dzień. Rutynę zamyka krem MagicProtect.

Ogólna zasada według AAD: krem z filtrem ma mieć SPF 30 lub wyższy i ochronę szerokiego spektrum. Nakłada się go przed wyjściem z domu, także w pochmurne dni.

Ta sama zasada działa przy każdym typie. W rutynie dla cery suchej, tłustej i mieszanej ze skłonnością do podrażnień są te same produkty, a przy tłustej i mieszanej krem nakładasz cienką warstwą. Rutynę dopasowaną do obu cech ułoży test na typ cery.

Pozostałe kroki dobierzesz według cery w poradniku Pielęgnacja twarzy krok po kroku, a kosmetyki w dziale Twarz.

Jak wprowadzać nowy kosmetyk

Nawet łagodny kosmetyk może komuś nie służyć. Zanim wprowadzisz coś nowego na całą twarz, zrób próbę według zaleceń AAD:

1. Wybierz miejsce wielkości monety, którego nic nie będzie ocierać ani zmywać, na przykład od spodu przedramienia albo zgięcie łokcia.
2. Nakładaj tam kosmetyk dwa razy dziennie przez 7-10 dni.
3. Jeśli po tym czasie skóra nie reaguje, możesz zacząć używać kosmetyku na twarzy, od niewielkiej ilości. Brak reakcji na przedramieniu nie wyklucza reakcji później.
4. Jeśli skóra zareaguje, jak najszybciej delikatnie zmyj kosmetyk i nie używaj go więcej.

Dodawaj kosmetyki jeden po drugim, każdy po zakończonej próbie. Gdy wprowadzisz trzy naraz i skóra się zaczerwieni, nie dowiesz się, który był przyczyną.

Test płatkowy u dermatologa to zabieg specjalistyczny, który wykonuje się w gabinecie lub szpitalu i który sprawdza reakcję alergiczną na konkretne substancje. Domowa próba sprawdza tylko, jak twoja skóra znosi jeden kosmetyk.

Zapach i kwasy w kosmetykach

Jeśli skóra reaguje, zacznij od dwóch grup składników.

Kompozycje zapachowe. Według oceny Komitetu Naukowego ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS) alergia kontaktowa na składniki zapachowe dotyczy 1-3% populacji ogólnej w Europie i około 16% osób z wypryskiem. Większość osób z taką alergią wie, że nie znosi pachnących kosmetyków. Dlatego w tej rutynie nie ma produktów z pozycją Parfum ani z olejkami eterycznymi. O olejkach eterycznych piszemy osobno.

Kwasy. Kwasy AHA złuszczają zrogowaciały naskórek, a AAD pisze, że przy skórze wrażliwej mechaniczne złuszczanie bywa zbyt drażniące i lepiej wybrać łagodny środek chemiczny. Zbyt częste złuszczanie może zostawić skórę czerwoną i podrażnioną, więc zacznij od rzadkich użyć. Jeśli kiedyś sięgniesz po kwasy, pamiętaj o filtrze w trakcie ich stosowania i przez tydzień po. Więcej o kwasach AHA napisaliśmy w opisie składnika.

Jak to sprawdzić w składzie

Na opakowaniu lub w opisie	W składzie (INCI)	Co to znaczy
kompozycja zapachowa	Parfum (czasem Fragrance)	zapach dodany do kosmetyku
olejki eteryczne	nazwa zawiera „Oil”, na przykład Mentha Piperita Oil, Rosmarinus Officinalis Leaf Oil	olejek pozyskany z rośliny
kwas glikolowy, kwas mlekowy (AHA)	Glycolic Acid, Lactic Acid	kwasy złuszczające naskórek
alkohol	Alcohol Denat.	alkohol etylowy

Woda miętowa (Mentha Piperita … Water) to hydrolat, a nie olejek eteryczny, ale też pachnie.

Składniki podaje się od tego, którego jest najwięcej, a poniżej 1% w dowolnej kolejności. Więcej o etykietach pisze poradnik Jak czytać skład kosmetyku. Co znaczą hasła na opakowaniach, wyjaśniamy w tekście o hasłach na opakowaniach i we wpisie o haśle „testowany dermatologicznie”.

Kiedy do dermatologa

Cera wrażliwa opisuje, jak skóra reaguje. Część sygnałów ocenia lekarz.

• Zaczerwienienie, które wraca falami i z czasem się utrzymuje. NHS opisuje tak początek trądziku różowatego: zaczerwienienie na nosie, policzkach, czole, brodzie, szyi i klatce piersiowej, które przychodzi i odchodzi, a później może zostać na stałe. Towarzyszy mu pieczenie lub szczypanie po wodzie i kosmetykach. NHS radzi umówić wizytę u lekarza.
• Swędzenie, pęcherzyki, sucha i pękająca skóra po kontakcie z kosmetykiem. Tak może wyglądać kontaktowe zapalenie skóry. NHS radzi pójść do lekarza przy objawach uporczywych, nawracających lub nasilonych, a dokładną przyczynę ustala się testami płatkowymi.
• Reakcje, które nie mijają po odstawieniu kosmetyku, także warto pokazać lekarzowi.
• Oko bolesne, czerwone, światłowstręt albo nieostre widzenie. To sygnał do pilnej wizyty.

Do gabinetu zabierz nazwy kosmetyków, których używasz, i datę, kiedy zaczęły się objawy. To ułatwia lekarzowi ustalenie przyczyny. Gdy objawy nie wskazują na chorobę skóry, sprawdź swój typ w teście na typ cery.