Kwas bursztynowy (Succinic Acid) w kosmetykach: co to jest i co robi

Kwas bursztynowy i ekstrakt z bursztynu łatwo pomylić, bo oba biorą nazwę od bursztynu. Na etykiecie to dwa osobne składniki: Succinic Acid i Amber Extract. Wyjaśniamy, czym jest każdy z nich i co robi w kosmetyku. Piszemy o kosmetykach, suplementów diety nie omawiamy.

Co to jest kwas bursztynowy

Kwas bursztynowy to kwas dikarboksylowy, czyli związek z dwiema grupami karboksylowymi. Chemicznie nazywa się kwasem butanodiowym. Jest jednym z ogniw cyklu Krebsa, czyli łańcucha przemian chemicznych w komórkach, i występuje w niemal wszystkich tkankach roślin i zwierząt.

Czysty kwas bursztynowy to białe, bezwonne kryształy. W wodzie daje odczyn kwaśny: rozcieńczony roztwór (0,1 mola na litr) ma pH 2,7.

Nazwę wziął od bursztynu, a jedna z jego angielskich nazw zwyczajowych to po prostu amber acid. Bursztyn bałtycki, czyli sukcynit, to skamieniała żywica sprzed ponad 40 mln lat. Zawiera 3-8% kwasu bursztynowego, w większości związanego w estrach z innymi składnikami żywicy.

Skąd się bierze kwas bursztynowy w kosmetykach

Przemysł wytwarza kwas bursztynowy na dwa sposoby:

• Synteza z surowców petrochemicznych. Kwas powstaje z bezwodnika maleinowego, który otrzymuje się z benzenu albo butanu.
• Fermentacja. Mikroorganizmy wytwarzają go z surowców odnawialnych.

Fermentację wprowadzono na skalę przemysłową w ostatniej dekadzie. Obie drogi dają tę samą cząsteczkę.

Z samego bursztynu powstaje w kosmetyce osobny składnik, ekstrakt (Amber Extract).

Kwas bursztynowy a ekstrakt z bursztynu

Według unijnej bazy CosIng i badań nad składem bursztynu różnią się tak:

	Kwas bursztynowy	Ekstrakt z bursztynu
Nazwa INCI	Succinic Acid	Amber Extract
Czym jest	jeden związek: kwas dikarboksylowy	wyciąg ze skamieniałej żywicy drzew iglastych, czyli z bursztynu
Skąd się bierze	synteza chemiczna albo fermentacja	z bursztynu
Funkcja według CosIng	buforująca (utrzymuje pH) i zapachowa	kondycjonująca włosy i skórę

Kosmetyk „z bursztynem” może zawierać Amber Extract, Succinic Acid albo oba te składniki. Sprawdzisz to w składzie.

Właściwości kwasu bursztynowego: co robi w kosmetyku

Unijna baza składników kosmetycznych CosIng podaje dla Succinic Acid dwie funkcje:

• buforującą: pomaga utrzymać pH kosmetyku na zamierzonym poziomie,
• zapachową: należy do składników zapachowych.

Podobnie opisał tę grupę amerykański panel ekspertów Cosmetic Ingredient Review w 2012 roku: kwasy dikarboksylowe, do których należy kwas bursztynowy, działają w kosmetykach głównie jako regulatory pH albo składniki zapachowe. Panel uznał je za bezpieczne w obecnie stosowanych ilościach i sposobach użycia.

Ekstrakt z bursztynu ma w CosIng inne funkcje: kondycjonuje włosy i skórę.

Jak sprawdzić kwas bursztynowy w składzie

Na liście składników (INCI) szukaj nazwy Succinic Acid. Amber Extract to ekstrakt z bursztynu, osobny składnik. Nazwy ze słowem „succinate”, na przykład Cholesteryl Succinate, oznaczają jeszcze inne substancje, z własnymi funkcjami.

Kolejność na liście też coś mówi. Składniki, których jest w produkcie więcej niż 1%, są wymienione od największego udziału do najmniejszego, a te poniżej 1% mogą stać w dowolnej kolejności. Procentów lista nie podaje. Więcej o czytaniu etykiet piszemy w poradniku Jak czytać skład kosmetyku.

Przykład z naszej półki: w Peelingującym szamponie do skóry głowy z ekstraktem z bursztynu Succinic Acid stoi na trzecim miejscu, a dalej w składzie jest też Amber Extract, czyli ekstrakt z bursztynu. Czym są składniki myjące w szamponach, opisujemy w poradniku SLS i SLES w kosmetykach.

Szampon stosuj wtedy, gdy skóra głowy potrzebuje dokładniejszego oczyszczenia, na przykład gdy używasz lakieru, pasty albo suchego szamponu. Po myciu włosy są lekkie. Używaj go 1-2 razy w tygodniu. Unikaj kontaktu z oczami, a w razie kontaktu przepłucz je wodą. Jak go używać i jak często, piszemy w poradniku o peelingu skóry głowy. Szampon sprawdziliśmy w badaniu na 20 osobach.

Szampon i wcierkę znajdziesz razem w Zestawie Rytuał dla Skóry Głowy, a pozostałe kosmetyki do włosów na półce Włosy.

Na co uważać

Bursztynowa biżuteria. Naszyjnikom i bransoletkom z bursztynu przypisuje się działanie kwasu bursztynowego, który miałby przenikać do skóry. Badacze z University of Queensland sprawdzili to w laboratorium: całe bursztynowe koraliki zanurzone w roztworze nie uwolniły mierzalnej ilości kwasu. Nie znaleźli dowodów, że kwas może przechodzić z koralików do skóry, i nie potwierdzili działania przypisywanego takim naszyjnikom.

Medycyna estetyczna. Kwas bursztynowy podawany w zastrzykach w gabinetach medycyny estetycznej to zabieg medyczny, więc porozmawiaj o nim z lekarzem.

Skutki uboczne. Panel Cosmetic Ingredient Review uznał kwasy dikarboksylowe za bezpieczne w obecnie stosowanych ilościach i sposobach użycia. Kwas bursztynowy to jednak kwas, więc chroń przed nim oczy, tak jak radzi opis naszego szamponu. Nowy kosmetyk sprawdź najpierw na małym fragmencie skóry. Jeśli pojawi się pieczenie, zaczerwienienie albo swędzenie, przestań go używać, a gdy objawy nie mijają, idź do lekarza.