Wegańskie kosmetyki od 2012 rokuKluczowe składniki przy każdym produkcie
Koszyk

Wiedza

Kosmetyki bez parabenów i konserwantów: co warto wiedzieć

Kosmetyki bez parabenów to najczęściej kosmetyki konserwowane innymi substancjami z unijnej listy, na przykład benzoesanem sodu albo sorbinianem potasu. Kosmetyk z wodą w składzie zwykle potrzebuje konserwantu, żeby nie rozwinęły się w nim bakterie i pleśń. Parabeny to jedna z grup takich konserwantów: w UE dozwolone są cztery, każdy z limitem stężenia.

Parabeny: co to jest

Parabeny to konserwanty, które chronią kosmetyk przed bakteriami i grzybami. Chemicznie to estry kwasu 4-hydroksybenzoesowego. W kosmetykach, żywności i lekach używa się ich od ponad 70 lat. W składzie INCI rozpoznasz je po końcówce „paraben”. Bywają też w postaci soli, na przykład Sodium Methylparaben.

Nazwa w składzie (INCI) Po polsku W UE
Methylparaben metyloparaben dozwolony
Ethylparaben etyloparaben dozwolony
Propylparaben propyloparaben dozwolony
Butylparaben butyloparaben dozwolony
Sodium Methylparaben sól sodowa metyloparabenu dozwolona
Isopropylparaben, Isobutylparaben, Phenylparaben, Benzylparaben, Pentylparaben izopropylo-, izobutylo-, fenylo-, benzylo- i pentyloparaben zakazane od 2014 roku

Limity stężeń każdego z nich pokazujemy niżej, w części o prawie UE.

Methylparaben, czyli metyloparaben, to najczęściej spotykany paraben. Komitet SCCS ocenił go ponownie w 2023 roku i uznał za bezpieczny do 0,4%. Propylparaben, czyli propyloparaben, SCCS ocenił w 2021 roku i uznał za bezpieczny jako konserwant do 0,14%. Nie wolno go dodawać do kosmetyków niespłukiwanych na okolice pieluszkowe u dzieci do trzech lat.

Czy parabeny są szkodliwe

Najwięcej pytań dotyczy wpływu parabenów na układ hormonalny. SCCS ocenił na nowo trzy parabeny i za każdym razem sprawdzał także ten wpływ:

  • propyloparaben (2021): bezpieczny jako konserwant do 0,14%,
  • metyloparaben (2023): bezpieczny do 0,4% (jako kwas),
  • butyloparaben (2023): bezpieczny do 0,14% (jako kwas), z zastrzeżeniem, że bez danych o narażeniu dzieci komitet nie może wykluczyć ryzyka.

W 2025 roku SCCS ocenił butyloparaben na danych o dzieciach od 6 miesięcy do 10 lat. W stężeniu 0,14% uznał go za bezpieczny w pojedynczej kategorii produktów, z wyjątkiem balsamu do ciała. Przy łącznym używaniu wielu takich produktów komitet wskazał niższe stężenia w kosmetykach niespłukiwanych. Obecne limity prawne to te z tabeli.

Często cytuje się badanie z 2004 roku, w którym zespół Philippy Darbre wykrył parabeny w 20 próbkach guzów piersi. Badanie nie obejmowało zdrowej tkanki do porównania. Autorzy napisali, że dopiero dalsze badania pokażą, czy w tkance nowotworowej parabenów jest więcej niż w zdrowej. Związku przyczynowego ta praca nie wykazała.

Uczulenie na parabeny zdarza się rzadko. Odsetek osób uczulonych od dziesięcioleci pozostaje niski i stabilny, dlatego w 2019 roku Amerykańskie Towarzystwo Dermatologii Kontaktowej przekornie nazwało mieszaninę parabenów „(nie)alergenem roku”.

Parabeny w prawie UE

W 2014 roku Komisja Europejska zaostrzyła przepisy dotyczące parabenów dwoma rozporządzeniami.

Parabeny Status w UE
metyloparaben, etyloparaben dozwolone, do 0,4% pojedynczego estru, do 0,8% dla mieszaniny estrów
propyloparaben, butyloparaben dozwolone, łącznie do 0,14%; zakaz w produktach bez spłukiwania na okolice pieluszkowe u dzieci do trzech lat (rozporządzenie 1004/2014)
izopropylo-, izobutylo-, fenylo-, benzylo- i pentyloparaben zakazane (rozporządzenie 358/2014), bo brakowało danych do oceny ich bezpieczeństwa

Parabeny, które zostały na liście, mają więc limity ustalone po ponownej ocenie.

Kosmetyki naturalne bez parabenów: czym są konserwowane

Standard COSMOS, według którego certyfikuje się kosmetyki naturalne i organiczne, ma własną, krótką listę konserwantów. Są na niej kwas benzoesowy, kwas sorbowy, kwas salicylowy i kwas dehydrooctowy razem z ich solami oraz alkohol benzylowy. Innych konserwantów pochodzenia petrochemicznego standard nie dopuszcza. Parabenów na tej liście nie ma.

W składzie INCI te konserwanty znajdziesz jako Sodium Benzoate (benzoesan sodu), Potassium Sorbate (sorbinian potasu), Benzyl Alcohol (alkohol benzylowy) i Dehydroacetic Acid (kwas dehydrooctowy). Jak rozpoznać kosmetyki naturalne po składzie i certyfikatach, opisujemy na stronie kosmetyki naturalne.

Czym zastępuje się parabeny

Producenci sięgają też po inne konserwanty z załącznika V, na przykład fenoksyetanol, benzoesan sodu, sorbinian potasu, alkohol benzylowy i kwas dehydrooctowy. Każdy z nich ma własny limit i warunki użycia. Benzoesan sodu wolno dodać do 0,5% w kosmetyku niespłukiwanym i do 2,5% w spłukiwanym (jako kwas), a kwasu dehydrooctowego nie używa się w aerozolach.

Po co kosmetykom konserwanty i które są dozwolone

Woda, oleje roślinne i ekstrakty to dobre środowisko dla bakterii, drożdży i pleśni. Kosmetyk otwierasz wiele razy, dotykasz go palcami, trzymasz w łazience. Konserwant pomaga utrzymać produkt w dobrym stanie mikrobiologicznym przez cały okres używania. Raport bezpieczeństwa, który musi mieć każdy kosmetyk sprzedawany w UE, zawiera ocenę jakości mikrobiologicznej i wyniki testu skuteczności konserwacji (rozporządzenie 1223/2009, załącznik I).

W UE działa lista pozytywna. Konserwantem może być tylko substancja wpisana do załącznika V rozporządzenia 1223/2009, w stężeniu i na warunkach, które ten załącznik określa. Listę zmienia się na podstawie opinii Komitetu Naukowego ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS), który doradza Komisji Europejskiej. Pełną listę dozwolonych konserwantów z limitami najpopularniejszych substancji opisujemy w osobnym poradniku.

W składzie INCI konserwant stoi zwykle za połową listy, bo dodaje się go niewiele. Ostatnie pozycje to częściej alergeny zapachowe i barwniki. Konserwant bywa też wyżej, bo część surowców, na przykład płynne kompleksy roślinnych ekstraktów, przychodzi od dostawcy już zakonserwowana. Gdy kompleks ma ten sam konserwant co receptura, w składzie widać go tylko raz. Inny konserwant dochodzi jako osobna pozycja.

Co może znaczyć „bez konserwantów” na etykiecie

Od 1 lipca 2019 roku deklaracje typu „wolny od” ocenia się według załącznika III do dokumentu technicznego o deklaracjach kosmetycznych. Przyjęła go grupa robocza ds. kosmetyków przy Komisji Europejskiej; nie jest wiążący, ale korzystają z niego krajowe urzędy. Wynikają z niego trzy reguły.

  1. „Bez konserwantów” wymaga braku całej grupy. Produkt nie może zawierać żadnego składnika z załącznika V. Nie może też zawierać innego składnika, który chroni go przed drobnoustrojami, na przykład alkoholu.
  2. „Bez parabenów” jest niedopuszczalne. Parabeny dozwolone w UE są bezpieczne, gdy używa się ich zgodnie z przepisami, a taki napis dyskredytuje całą grupę. Tak samo dokument ocenia napisy „bez fenoksyetanolu”.
  3. Brak składnika nie może obiecywać gwarancji, której nie da się dać. Dokument podaje przykład: napis „bez substancji uczulających” jest niedopuszczalny, bo nie da się wykluczyć ryzyka alergii. O czytaniu składu przy alergii i o próbie na skórze piszemy przy kosmetykach dla alergików.

Zdarzają się produkty, które konserwantu nie potrzebują. Dokument techniczny podaje przykład perfum z tak dużą ilością alkoholu, że dodatkowy konserwant jest zbędny. Eksponowanie w reklamie, że takie perfumy nie mają konserwantów, uznaje za nieuczciwe.

Konserwanty w kosmetykach Zielonego Laboratorium

W naszych kosmetykach z wodą w składzie najczęściej znajdziesz benzoesan sodu (Sodium Benzoate) i sorbinian potasu (Potassium Sorbate). Serum do włosów zwiększające objętość ma dodatkowo fenoksyetanol (Phenoxyethanol). Pełny skład każdego naszego kosmetyku podajemy przy produkcie.

Krem do twarzy regenerująco nawilżający konserwują benzoesan sodu i sorbinian potasu.

Płyn micelarny z wodą miętową i maska oczyszczająca z białą glinką mają w składzie benzoesan sodu, sorbinian potasu, alkohol benzylowy (Benzyl Alcohol) i kwas dehydrooctowy (Dehydroacetic Acid).

Termin przydatności po otwarciu znajdziesz na opakowaniu, przy symbolu otwartego słoiczka. Trzymaj kosmetyki zamknięte, w suchym miejscu, i nabieraj kremy ze słoiczka czystymi palcami albo szpatułką.

Wszystkie nasze kosmetyki są wegańskie (co to znaczy). Ofertę znajdziesz w sklepie: twarz, ciało, włosy oraz dłonie i stopy. Mikroplastik, kolejny temat z etykiet, opisujemy w artykule czy mikroplastik w kosmetykach jest szkodliwy.

Z naszej półki

Kosmetyki do tematu

  • Bestseller Krem do twarzy regenerująco nawilżający, 30 ml
    Nawilżanie · Odżywianie30 ml

    Krem do twarzy regenerująco nawilżający

    Kluczowe: Śliwka i wiesiołek 96,00 zł
  • Płyn micelarny do demakijażu twarzy, 150 ml
    Oczyszczanie150 ml

    Płyn micelarny do demakijażu twarzy

    Kluczowe: Woda miętowa i aloes 104,00 zł
  • Maska do twarzy głęboko oczyszczająca, 100 ml
    Oczyszczanie100 ml

    Maska do twarzy głęboko oczyszczająca

    Kluczowe: Biała glinka i woda miętowa 59,00 zł
  • Balsam do ciała poprawiający koloryt, 250 ml
    Nawilżanie250 ml

    Balsam do ciała poprawiający koloryt

    Kluczowe: Marchewka i pomidor 138,00 zł
  • Regenerujący krem do dłoni, 100 ml
    Nawilżanie100 ml

    Regenerujący krem do dłoni

    Kluczowe: Masło shea 59,00 zł
  • Szampon do włosów wygładzający, 250 ml
    Wygładzenie250 ml

    Szampon do włosów wygładzający

    Kluczowe: Skrzyp i len 83,00 zł
  • Odżywka do włosów wygładzająca, 150 ml
    Wygładzenie · Odżywianie150 ml

    Odżywka do włosów wygładzająca

    Kluczowe: Olej migdałowy i len 72,00 zł

Pytania

Często pytacie

Co to są parabeny?

Parabeny to konserwanty, estry kwasu 4-hydroksybenzoesowego. Chronią kosmetyk przed bakteriami i grzybami. W UE dozwolone są cztery: metylo-, etylo-, propylo- i butyloparaben, każdy z limitem stężenia. W składzie INCI mają w nazwie końcówkę „paraben”.

Co to jest methylparaben?

Methylparaben to nazwa INCI metyloparabenu, najczęściej spotykanego parabenu. W UE wolno go dodać do 0,4% (w przeliczeniu na kwas). W 2023 roku komitet SCCS uznał go za bezpieczny w tym stężeniu. Jego sól sodowa ma w składzie nazwę Sodium Methylparaben.

Czy parabeny są szkodliwe?

W UE dozwolone są cztery parabeny, każdy z limitem stężenia: metyl- i etyloparaben do 0,4%, propyl- i butyloparaben łącznie do 0,14%. Pięć innych parabenów zakazano w 2014 roku, bo producenci nie dostarczyli danych potrzebnych do oceny ich bezpieczeństwa (rozporządzenie 358/2014).

Jak sprawdzić, czy kosmetyk zawiera parabeny?

Przeczytaj skład INCI. Parabeny mają w nazwie końcówkę „paraben”, na przykład Methylparaben albo Propylparaben. Pełny skład podajemy przy każdym produkcie.

Czym zastąpić parabeny w kosmetykach naturalnych?

Standard COSMOS dla kosmetyków naturalnych i organicznych dopuszcza krótką listę konserwantów: kwas benzoesowy, kwas sorbowy, kwas salicylowy i kwas dehydrooctowy razem z ich solami oraz alkohol benzylowy. Parabenów na tej liście nie ma.

Czy kosmetyki Zielonego Laboratorium zawierają konserwanty?

Tak. W kosmetykach z wodą w składzie najczęściej używamy benzoesanu sodu i sorbinianu potasu, w części receptur także alkoholu benzylowego i kwasu dehydrooctowego. Pełny skład każdego produktu podajemy na jego stronie.

Wybierz, na co się zgadzasz. Technologie niezbędne działają zawsze. Szczegóły opisuje Polityka cookies.

Bez nich sklep nie działa: pamiętają zawartość koszyka i twój wybór w sprawie plików cookies, odróżniają ludzi od botów, a na stronie zamówienia chronią płatność przed oszustwami. Nie wymagają zgody.

Szczegóły
  • zl.cart.v1: Przechowuje zawartość koszyka. Dostawca: zielonelaboratorium.pl. Jak długo: do opróżnienia koszyka lub wyczyszczenia danych przeglądarki.
  • zl.consent.v1: Zapamiętuje twój wybór w sprawie plików cookies i podobnych technologii. Dostawca: zielonelaboratorium.pl. Jak długo: 12 miesięcy, potem pytamy ponownie.
  • zl.paidOrders.v1: Zapamiętuje opłacone zamówienia, których produkty usunęliśmy już z koszyka, żeby nie usunąć ich drugi raz. Dostawca: zielonelaboratorium.pl. Jak długo: wpisy starsze niż 30 dni usuwamy przy kolejnym otwarciu strony podziękowania.
  • zl.thankYouToken: Pozwala odświeżyć stronę podziękowania i dalej widzieć status zamówienia. Dostawca: zielonelaboratorium.pl. Jak długo: do zamknięcia karty przeglądarki.
  • zl.cart.removed.v1: Zapamiętuje produkty, które usunęliśmy z koszyka, bo nie ma ich już w sprzedaży, żeby raz cię o tym poinformować. Dostawca: zielonelaboratorium.pl. Jak długo: do wyświetlenia informacji lub zamknięcia karty przeglądarki.
  • zl.coupon.v1: Zapamiętuje zastosowany kod rabatowy między koszykiem a stroną zamówienia. Dostawca: zielonelaboratorium.pl. Jak długo: do opłacenia zamówienia z tym kodem, usunięcia kodu lub wyczyszczenia danych przeglądarki.
  • cf_clearance: Potwierdza, że twoja przeglądarka przeszła zabezpieczenie Cloudflare przed botami, żeby nie sprawdzać jej przy każdej wizycie. Dostawca: Cloudflare. Jak długo: 1 rok.
  • __stripe_mid: Pomaga wykrywać oszustwa płatnicze. Dostawca: Stripe. Jak długo: 1 rok.
  • __stripe_sid: Pomaga wykrywać oszustwa płatnicze w trakcie jednej wizyty. Dostawca: Stripe. Jak długo: 30 minut.

Na własnym serwerze liczymy odwiedziny i sprawdzamy, z których stron, poradników i narzędzi korzystasz, żeby je ulepszać. Plik _bv ustawiamy każdej osobie odwiedzającej sklep, niezależnie od wyboru w banerze, który dotyczy tylko Google Analytics. Co zbieramy i jak zgłosić sprzeciw, opisuje Polityka prywatności.

Szczegóły
  • _bv: Losowy identyfikator przeglądarki, dzięki któremu we własnych statystykach odróżniamy pierwszą wizytę od kolejnych. Dostawca: zielonelaboratorium.pl. Jak długo: 13 miesięcy od ostatniej wizyty.

Pliki Google Analytics 4 pozwalają nam policzyć odwiedziny i zobaczyć, które strony są czytane, żeby poprawiać sklep. Włączamy je tylko za twoją zgodą.

Szczegóły
  • _ga: Rozróżnia odwiedzających na potrzeby statystyk Google Analytics 4. Dostawca: Google Ireland Limited. Jak długo: 2 lata.
  • _ga_*: Przechowuje stan sesji w Google Analytics 4. Dostawca: Google Ireland Limited. Jak długo: 2 lata.